عادات غذايي و تاثير آن بر سلامت شخص

 نوشته  : برليانت بزرگمهر محقق و مشاور تغذيه و رژيم درماني 

در شماره قبل، در مورد پاره‌اي عادات و آداب و سنن غذايي كه امروزه در بين افراد و در جوامع مختلف معمول است صحبت كرديم و در اين ارتباط عادات نامناسبي مانند: افزودن نمك زياد به غذا، مصرف مواد شيرين پس از صرف غذا، عدم مصرف سبزي و سالاد در وعده ناهار و شام، مصرف آب و مايعات زياد به همراه غذا، استفاده از غلات آسياب شده و بدون سبوس در الگوي غذايي بسياري از افراد و مصرف زياد مواد قندي به جاي مواد نشاسته‌اي در برنامه غذايي را مورد بحث قرار داديم. در اين شماره اشاره‌اي خواهيم داشت به ساير عادات غذايي كه در بين افراد جامعه رواج زيادي دارند و به ارزيابي تاثير اين عادات بر سلامت انسان خواهيم پرداخت.

اوقات فراغت، تغذيه و ورزش

نوشته : گفتگو: فاطمه استيري 

زماني كه تابستان با گرما و زیبایی از راه می‌رسد، دغدغه خانواده‌ها درخصوص چگونگی نحوه برنامه‌ریزی برای اوقات فراغت فرزندان نیز شروع می‌شود. این دغدغه از آنجا رنگ اهمیت به خود می‌گیرد كه بعد از سپری شدن یك سال تحصیلی، جوانان و نوجوانان دوران استراحت تابستانی خود را آغاز كرده‌اند و در نتیجه زمان آزاد بیشتری در اختیار دارند. اگر از اوقات فراغت تابستان‎ ‎به خوبی استفاده شود، می‌تواند به دورانی اثرگذار در زندگی حال و حتی آینده کودکان و نوجوانان‏‎ ‎تبدیل شود، ولی در بسیاری از مواقع چنین اتفاقی نمی‌افتد.‎‏ تا نیمه‌های شب پای‎ ‎تلویزیون نشستن، ساعت‌ها بی‌هدف پشت رایانه بودن، صبح‌ها تا دیروقت خوابیدن و بخش‎ ‎عمده روز را با کسالت سپری کردن، از جمله مشكلات بارز در نحوه گذران اوقات فراغت‏‎ ‎دانش‌آموزان است.

بهبود جريان خون با نياسين

نوشته  : سيده سارا حكيم کارشناس ارشد تغذیه از دانشگاه تهران 

نياسين نام ژنريك نيكوتيناميد و اسيد نيكوتنيك است كه ويتامين محلول در آب و متعلق به ويتامين‌هاي گروه B مي‌باشد. نياسين به عنوان جزئي از كوآنزيم‌هايي است كه براي متابوليسم و توليد انرژي در تمام سلول‌ها ضروري مي‌باشد.
نياسين مي‌‌تواند از اسيدآمينه اساسي تريپتوفان سنتز شود. اگرچه اين سنتز كارايي بالايي ندارد، اما دريافت تريپتوفان و تبديل آن به نياسين در اقتصاد كلي نياسين موثر مي‌باشد.

عملكرد نياسين در بدن:
اين ويتامين نقش بسيار مهمي در حذف مواد شيميايي سمي و مضر در بدن دارد و نيز به بدن در سنتز انواع هورمون‌هاي جنسي و مرتبط با استرس در غده آدرنال و ساير بخش‌هاي بدن كمك مي‌نمايد.

كراتي‌نين چيست؟

نوشته  : بهناز عباسي‌مقدم كارشناس ارشد تغذيه

كراتي‌نين يك ماده شيميايي دفعي است كه از متابوليسم عضلات حاصل مي‌شود. در واقع، كراتي‌نين از كراتين كه منشاء عمده توليد انرژي در عضله است، مشتق مي‌گردد. روزانه تقريبا 2 درصد كراتين بدن به كراتي‌نين تبديل مي‌شود و سپس با جريان خون به كليه‌ها مي‌رود. كليه‌ها اغلب كراتي‌نين را فيلتر كرده و آن را با ادرار دفع مي‌كنند. از آنجايي كه توده ماهيچه‌اي بدن معمولا ثابت است، ميزان دفع كراتي‌نين نيز در محدوده مشخصي قرار دارد.
چرا كنترل كراتي‌نين مهم است؟
كليه‌ها ميزان كراتي‌نين خون را در محدوده نرمال ثابت نگه مي‌دارند، بنابراين ميزان دفعي كراتي‌نين شاخص خوبي براي ارزيابي عملكرد كليه‌هاست. اگر كليه‌ها به هر دليلي دچار مشكل شوند، كراتي‌نين در خون بالا مي‌رود، چون كليه‌ها قادر نبوده‌اند عمل پاكسازي را به درستي و كامل انجام دهند؛ بنابراين در صورت افزايش كراتي‌نين احتمال عارضه كليوي بايد مدنظر قرار گيرد و به همين دليل است كه در آزمايشات استاندارد هميشه سطح آن در خون ارزيابي مي‌شود.

برنامه غذايي در بیماری‌های التهابی روده

نوشته  : دكتر احمدرضا درستی مطلق متخصص تغذیه عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران 


بیماری‌های التهابی روده (IBD) اغلب به شکل دو بیماری كرون و كولیت اولسراتیو ظاهر می‌شوند. سن شروع اين بيماری‌ها اغلب 15 تا 30 سالگی است؛ اما در بعضی افراد نيز، اولین علايم شروع بیماری در بزرگسالی ظاهر می‌شود. هر دو جنس به میزان مساوی در خطر ابتلا هستند. علل ايجاد بيماری IBD به طوركامل شناخته نشده، اما به نظر می‌رسد كه تغيير فاكتورهای محیطی، فلورمیكروبی روده فرد بیمار و وجود استعداد ژنتیكی و یك پاسخ ایمنی یا خود ایمنی غیرطبیعی در دیواره‌های روده، در این عارضه دخیل باشند. حداقل بخشی از رفتار، عوارض و شدت بيماری‌های التهابی روده ناشی از موتاسیون ژن‌ها روی كروموزوم‌های مختلف است. به هر حال ژن‌های ویژه و نقش احتمالی آنها در ايجاد بيماری، هنوز به طور كامل شناخته نشده‌اند.

تغذيه و سردرد

نوشته  : دكتر سيدضياءالدين مظهري متخصص تغذيه و رژيم درماني دانشيار دانشگاه علوم پزشكي ايران

چه كساني از ميگرن و سردرد رنج مي‌برند؟
بر مبناي برآوردهاي منتشر شده، يك‌پنجم تمام كودكان و تا سن 12 سالگي تقريبا 90 درصدشان به نوعي از سردردهاي مختلف دچار مي‌شوند، در مورد بزرگسالان آمار دقيقي در دسترس نمي‌باشد، ولي گفته مي‌شود كه بين 17-12 درصد مردم به سردردهاي مزمن و حمله‌هاي ميگرني مبتلا مي‌باشند كه تقريبا دوسوم يا اكثريت قريب به اتفاق مبتلايان را بانوان تشكيل مي‌دهند. در اين برآورد افرادي كه به عللي به سردردهاي حاد و اتفاقي دچار مي‌گردند به حساب آورده نشده‌اند.
الف- عوامل تاثيرگذار شايع در بروز ميگرن
فاكتورهاي تاثيرگذار و مساعدكننده حمله‌هاي ميگرني و سردردها، بسيار متنوع، گسترده و چند وجهي مي‌باشند، ولي عمده‌ترين آنها عبارت مي‌باشند از:

غذاها و داروهايي كه با هم تداخل دارند (2)

نوشته  : لادن گیاهی دانشجوی دکترای تغذیه دانشگاه وین 

عموما تصور می‌شود که مصرف گیاهان دارویی و غذاها خصوصا سبزیجات، میوه‌جات و لبنیات بدان جهت که طبیعی هستند به هنگام مصرف داروها مشکلی ایجاد نمی‌کنند و کاملا بی‌خطر هستند، اما در مقاله ماه گذشته متوجه شدید که این تصور صحیح نیست و با دلایل اصلی تداخل غذا و دارو آشنا شدید. همچنین شما دریافتید که دارو‌ها چگونه می‌توانند بر زیست دسترسی و عملکرد و ذخایر مواد مغذی در بدن تاثیر بگذارند و مثال‌های مفیدی نیز در هر یک از موارد فوق ذکر گردید. در این شماره نيز به ادامه مطالب شماره قبل مي‌پردازيم:
حدود نیمی از داروهایی که به طور رایج در درمان بیماری‌ها استفاده می‌شوند، با مواد مغذی تداخل دارند که شایع‌ترین این تداخل‌ها با کوآنزیم Q، فولیک اسید، ويتامين B2، ويتامين B6، منیزیم و روی است. این تداخلات از طریق تاثیر بر قدرت جذب، عملکرد مواد مغذی و افزایش دفع آنها مي‌باشد.

كارنامه درخشان با تغذيه سالم

نوشته: آرزو حقيقيان رودسري کارشناس ارشد علوم تغذيه دانشکده تغذيه، دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي 

وقتي شما در دوران امتحانات به سر مي‌بريد، معمولا آخرين اولويت، وقت گذاشتن براي تغذيه خوب است. در اين زمان مصرف غذاهاي آماده مثل پيتزا افزايش مي‌يابد، زيرا فرد نمي‌خواهد وقت زيادي براي آماده‌سازي غذا صرف كند، ولي در واقع، تغذيه خوب بايد بخشي از برنامه مطالعه باشد، زيرا به بازدهي بهتر كمك مي‌كند.
تغذيه در زمان آزمون‌ها بسيار مهم است. اطمينان از مصرف 3 وعده غذايي متعادل در روز به همراه ميان‌وعده سالم بسيار اهميت دارد.
اينكه دانش‌آموز چه چيزهايي بنوشند يا بخورد، در كيفيت بهتر نتايج تاثير بسزايي دارد. ضروري است كه به ازاي ساعاتي كه صرف مطالعه مي‌شود، زماني هم براي تغذيه سالم صرف شود و از هواي تازه استفاده گردد.
مغز يكي از اعضاي كوچك در بدن است، ولي حدود 20 درصد انرژي موردنياز روزانه را به خود اختصاص مي‌دهد. تامين گلوكز كافي به عنوان انرژي مغز باعث مي‌شود كه تمركز فرد چه در زمان مطالعه و چه در هنگام امتحان كاهش پيدا نكند.

چرا بعد از ناهار خواب آلود مي‌شويم؟

نوشته  : تحريريه دنياي تغذيه 

خيلي از ما يا بهتر بگوييم همه ما بعد از غذا خوردن به خصوص بعد از وعده ناهار خواب آلود مي‌شويم و اگر سر كار  ناهار بخوريم دلمان مي‌خواهد دور از چشم همكاران و صد البته رييس چرتي كوتاه بزنيم! در اين ساعات كه معمولا بين يك تا دوي عصر است، كار كردن برايمان سخت‌تر مي‌شود و ممكن است در كارمان اشتباه كنيم.
گاهي اوقات اين خواب آلودگي به قدري زياد است كه حتي نمي‌توانيم چشمان خود را باز نگه داريم و آرزو مي‌كنيم كاش كنار اتاق كارمان تخت خوابي هم بود و اجازه داشتيم بدون دردسر و ترس از توبيخ رييس نيم ساعتي چرت بزنيم. البته اين خواب آلودگي با احساس ترس و گناه هم آميخته مي‌شود.

چرا بعضي‌ها نمي‌توانند سويا بخورند؟

نوشته : آذين صحابي 

سويا يكي از مواد غذايي با‌ارزش است كه متخصصان تغذيه و پزشكان استفاده از اين پروتئين گياهي را بسيار توصيه مي‌كنند. علي رغم اينكه سويا حاوي مواد مغذي بسيار ارزشمندي است و كارشناسان تغذيه هم بر مصرف آن تاكيد زيادي دارند، ولي بدن عده‌اي از افراد نمي‌تواند اين ماده غذايي را در خود بپذيرد و تحمل كند. به بيان ساده اين افراد «عدم تحمل سويا» دارند، بنابراين بايد اين ماده غذايي را به كلي از رژيم غذايي‌ خود حذف كنند.
عدم تحمل سويا (soy intolerance) يعني چه؟
عدم تحمل سويا حالتي است كه در آن دستگاه گوارش فرد نمي‌تواند پروتئين موجود در شير سويا و غذاهايي كه در تهيه آنها از سويا هم استفاده شده هضم كند. حداقل 15 ماده در پروتئين‌ سويا هست كه ممكن است بدن انسان نتواند آنها را تحمل كند. عدم تحمل سويا در كودكان و نوزادان بسيار شايع است. علايم، پس از اينكه آنها غذاهاي مخصوص كودكان يا نوزاداني كه سويا دارند را مي‌خورند، ظاهر مي‌شود. اين حالت خاص حتي مي‌تواند در نوزاداني كه شير مادر‌شان را مي‌خورند هم بروز كند. اگر غذايي كه مادر اين نوزادان خورده‌اند حاوي سويا باشد، نشانه‌هاي عدم تحمل سويا در بدن نوزاد پديدار خواهند شد.