نقش تغذيه در كنترل عوارض ناشي از درمان سرطان

نوشته  : نازلي سيدخوئي- دانشجوي كارشناسي ارشد علوم بهداشتي در تغذيه، دانشگاه علوم پزشكي تهران

رژيم غذايي مناسب براي فردي كه تحت درمان سرطان مي باشد، بسيار مهم است، زيرا در اين هنگام، نياز بدن بسيار بالا مي‌رود. 3 هدف تغذيه‌اي عمده براي فردي كه دچار سرطان است وجود دارد:

1) حفظ وزن در محدوده‌ي طبيعي 2) انتخاب و مصرف غذاهاي سالم، به نحوي كه مواد مغذي لازم براي ترميم سلول‌ها را تامين نمايد. 3) جلوگيري از عود سرطان و بدخيمي‌هاي ثانويه.

چگونه سرطان روي نيازهاي تغذيه‌اي اثر مي‌گذارد؟

در فردي كه دچار سرطان است عادات و رفتارهاي غذايي و نيز چگونگي مصرف مواد مغذي توسط بدن تغيير مي‌كند

تغذیه‌ی كودك، اسیر اشتباهات بزرگ!

نوشته  : دكتر سید ضیائ الدین مظهری متخصص تغذیه و رژیم درمانی از دانشگاه آ‌لمان دانشیار دانشگاه علوم پزشكی ایران 

گرچه تغذیه‌ی مناسب، متعادل و متنوع كودكان از جمله اقدامات قابل تقدیر از طرف مادران در جهت سرمایه‌گذاری بسیار ارزشمند در قبال تامین سلامتی جسم و ذهن فرزند آ‌نها در زمان حال و آ‌ینده تلقی می‌شود ولی گاهی مادران جوان به‌خصوص آ‌نهایی كه تنها یك فرزند دارند، باورهای غلطی از سلامتی، روند رشد، میزان نیاز و اشتهای كودك خود دارند. گاهی در قبال نوسانات طبیعی اشتهای كودك خود، چنان دچار دلهره، نگرانی و اضطراب می‌گردند كه ناخودآ‌گاه اقدامات زیان‌بار و رفتارهای نابجایی را در قبال خورد و خوراك غنچه‌های زندگی به‌عمل می‌آ‌ورند كه عواقب ناگوار و صدمات جبران‌ناپذیری را در زمان حال و به‌خصوص آ‌ینده‌ی آ‌نها رقم می‌زند. روی سخنم با شما مادر گرانقدر می‌باشد; آ‌یا شما هم از جمله مادرانی می‌باشید كه چاقی كودكتان را دلیل سلامتی و زیبائی او می‌دانید و در راستای افزایش روزافزون وزن بچه‌تان مشتاقانه هر روز با ترفند جدیدی تلاش می‌كنید تا چند لقمه‌ای غذای بیشتر و جرعه‌ای افزون‌تر از آ‌نچه كه بچه خود می‌خواهد و میل دارد به او بخورانید و بنوشانید؟

عدم تحمل فروكتوز

نوشته  : علی شفیعی كارشناس تغذیه 

• تعریف
عدم تحمل فروكتوز، یک بیماری ارثی است كه طی آ‌ن، بدن توانایی تولید برخی تركیبات شیمیایی لا زم جهت تجزیه ی فروكتوز (قند میوه) را ندارد.
• توصیف بیماری
فروكتوز قندی است كه به طور طبیعی در میوه ها، سبزیجات، عسل و شیرین كننده ها وجود دارد. بیشتر فروكتوزی كه از طریق مصرف مواد غذایی وارد بدن می گردد، طی مراحلی در كبد به گلوكز تبدیل می شود. این قند درگروه مونوساكاریدها قرار داشته و تنها در یک مورد، مستقیما مورد استفاده بدن قرار می گیرد. (فروكتوز در مردان مستقیما در فرآ‌یند اسپرماتوژتز یا اسپرم سازی دخالت می كند.)

تغذيه و سندرم تخمدان

نوشته  : لادن گیاهی دانشجوی دکترای تغذیه دانشگاه وین 

سندرم تخمدان پلی كیستیک  كه یكی از مهم ترین دلایل نازایی محسوب می شود، اختلا ل شایع مربوط به غدد درون ریز است كه در ۶ تا ۱۰ درصد دختران و زنان سنین باروری مشاهده می شود. از آ‌نجا كه این اختلا ل مجموعه گسترده ای از علا ئم را در بر می گیرد، واژه ی سندرم برای آ‌ن به كار برده می شود. پرمویی (هیرسوتیسم)، آ‌كنه، تخمک گذاری نامنظم و غیرطبیعی، آ‌منوره ( قطع قاعدگی)، الیگو منوره (قاعدگی نامنظم)، هیپر آ‌ندروژنیسم (ترشح بیش از حد هورمون های مردانه)، به هم خوردن نسبت هورمون های موثر در تخمک گذاری، درد در ناحیه  كمر، مقاومت به انسولین یعنی عدم پاسخ دهی مناسب سلول ها به انسولین، هیپر انسولینمی (افزایش سطح هورمون انسولین)، دیابت نوع دو، اختلا ل چربی های خون و فشار خون بالا  به همراه افزایش وزن از علا ئم مهم این سندرم هستند. افزایش وزن در این افراد، خود باعث تشدید سایر علا ئم ذكر شده می شود، به طوری كه حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد مبتلا یان به  ثتٴت چاق هستند. این اختلا ل می تواند از زمان بلوغ آ‌غاز شود اما اغلب در دوره جوانی مشاهده می شود. علت اصلی بروز ثتٴت مشخص نیست و برای آ‌ن درمان قطعی وجود ندارد.

ارزش‌های غذایی رنگارنگ

نوشته  : مریم سالك زمانی كارشناس ارشد تغذیه اداره كل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان آ‌ذربایجان شرقی 

شاید به نظر شما ارتباط رنگین كمان با تغذیه، عجیب به نظر آ‌ید. اما با كمی توجه به رنگ‌های میوه‌ها و سبزی‌های موجود در طبیعت، تعجب شما رفع می‌شود. شاید از خودتان پرسیده باشید كه چرا میوه‌ها و سبزی‌ها را می‌توان در رنگ‌های مختلف یافت. رنگ‌دانه‌های موجود در میوه‌ها و سبزی‌ها، این محصولات را رنگین می‌كنند. وجود رنگدانه‌ها فقط برای رنگی كردن میوه‌ها و سبزی‌ها نیست. آ‌ن‌ها دارای نقش‌های بسیار مهمی می‌باشند. این رنگدانه‌ها در حقیقت آ‌نتی اكسیدان‌های بسیار قوی هستند. 

لیكوپن ، آ‌نتی اكسیدانی قوی در میوه‌ها و سبزی‌های قرمز و صورتی رنگ مانند گوجه فرنگی و گریپ فروت صورتی رنگ، است كه خطر ابتلا به سرطان‌ها را كاهش می‌دهد.

روزی چند وعده بخوریم؟

نوشته  : برليانت بزرگمهر محقق و مشاور تغذيه و رژيم درماني 

بسیاری از خوانندگان عزیز  كه دارای اضافه وزن هستند و یا بیم چاق شدن دارند، از برخی عادات غذایی خاص پیروی می‌كنند كه ممكن است از نظر سلامت مفید نباشد، یكی از این عادات معمول، حذف بعضی از وعده‌های اصلی غذایی است. بهتر است در این مقوله به بررسی این موضوع بپردازیم و دریابیم كه آ‌یا این عمل مفید است یا خیر و آ‌یا اصولا تاثیری در پیشگیری یا درمان چاقی دارد و یا كاری عبث و بیهوده است و مهم‌تر از همه اینكه به سلامت افراد لطمه وارد می‌سازد یا به حفظ سلامت آ‌نان كمك می‌كند.
به طور معمول برنامه غذایی افراد شامل سه وعده‌ی اصلی غذایی یعنی صبحانه، ناهار و شام و دو میان وعده یعنی میان‌وعده‌ی صبح (بین صبحانه و ناهار) و عصرانه (بین ناهار و شام) است.

ظروف فلزی، خواص و محدودیت‌ها

نوشته  : محمد حضوری دانشجوی دكترای تغذیه

ظروف فلزی


 از زمان‌های بسیار دور به چرخه تهیه، پخت و مصرف مواد غذایی وارد شده‌اند. این ظروف به دلایل متعددی نظیر انتقال حرارت سریع و مقاومت بالاتر آ‌نها در مقابل عواملی نظیر صدمه و ضربه‌ها از جایگاه ویژه‌ای در آ‌شپزخانه‌ها برخوردار می‌باشند. لازم به ذكر است كه انتقال حرارت سریع در این ظروف، به پخت سریع‌تر مواد غذایی منجر می‌شود. توجه عمومی به ظروف فلزی ادامه یافت تا اینكه ظروفی با فن آ‌وری جدید به بازار عرضه شدند كه علاوه بر انتقال حرارتی مناسب، سبك و قابل استفاده برای پخت در وسایل جدیدی نظیر مایكروویو بودند. از طرف دیگر بررسی‌های علمی در خصوص تاثیرات ظروف مواد غذایی بر حفظ كیفیت غذا و سلامتی افراد جامعه افزایش یافت و این تحقیقات نشانگر آ‌ن بود كه بیشتر ظروف فلزی می‌تواند بر كیفیت مواد غذایی تاثیراتی بر جای گذارند. البته این امر در طی سالیان نه چندان دور به اثبات رسیده بود. به عنوان مثال در دوران گذشته در حین پخت غذاهایی نظیر آ‌ش و سوپ، یك تكه آ‌هن را به یك تكه نخ وصل نموده و درون غذای در حال پخت قرار می‌دادند كه بر اساس برخی شواهد این امر موجب افزایش ذخایر آ‌هن در بدن افراد مصرف‌كننده آ‌ن ماده غذایی می‌شد.

تاثیر پروتئین های سویا بر چاقی

نوشته : دكتر پیمان غلام نژاد دامپزشک، كارشناس آ‌زمایشگاه كنترل مواد غذایی دانشگاه علوم پزشكی ایران 

مقدمه:
امروزه مشكل چاقی به عنوان یك همه‌گیری جهانی مطرح است و پیشگیری از آ‌ن در تمام جوامع و سنین مختلف به شدت اجرا می‌شود. چاقی یك چالش برای سلامت عمومی است، چراكه علامتی برای مرگ و میرهای زودرس است. همچنین معمولا به همراه عوامل خطرزای قلب و عروق مثل دیابت‌، فشارخون و اختلالات چربی دیده می‌شود. افزایش شیوع اضافه وزن و چاقی در چند دهه گذشته تا حدی به دلیل تغییر در شیوه زندگی و نوع تغذیه می‌باشد. افزایش مصرف غذاهای پرانرژی و كاهش فعالیت فیزیكی در بیشتر جوامع دیده می‌شود. چاقی یك اختلال متابولیك پیچیده است كه به دلیل عدم تعادل بین جذب انرژی و مصرف آ‌ن به‌وجود آ‌مده و در نتیجه، چربی در بافت‌های چربی و دیگر ارگان‌ها تجمع می‌یابد. ظهور چاقی با افزایش میزان انسولین خون، مقاومت به انسولین و اختلال در متابولیزم چربی همراه است.

ماست و عملكرد دستگاه گوارش

نوشته شده توسط : دكتر محمد رضا وفا متخصص تغذیه و رژیم درمانی استادیار دانشگاه علوم پزشكی ایران ( 23 فروردين 1390 )

كمبودلاكتاز و سوء هضم لاکتوز

كمبود لاكتاز در بین افراد بزرگسال شایع ترین نوع كمبود آ‌نزیمی محسوب می شود. بالغ بر نیمی از بزرگسالان در دنیا به عدم تحمل لاكتوز مبتلا  هستند. از دیدگاه تكاملی، این شرایط به عنوان ناهنجاری شناخته نمی شود. زیرا در بین پستانداران تنها انسان است كه فعالیت لا كتاز در روده كوچک را پس از دوران از شیرگیری حفظ می كند. در شرایط عدم تحمل لا كتوز، قند هضم نشده در روده ی كوچک باقی می ماند و به كولون می رسد و در آ‌نجا توسط باكتری های كولون تخمیر می شود. در نتیجه ی این تخمیر، اسید های چرب كوتاه زنجیر مانند لا كتات، بوتیرات، استات و پروپیونات به وجود می آ‌ید. این اسید های چرب همراه با الكترولیت ها، فشار اسمزی ایجاد می كنند كه در آ‌خر منجر به بروز اسهال می شود. به علا وه تخمیر لا كتوز توسط باكتری های كولون موجب تولید متان، هیدروژن و دی اكسید كربن می شود كه منجر به ایجاد نفخ خواهد شد. برای بسیاری از افرادی كه دچار عدم تحمل لا كتوز هستند، فرآ‌ورده های لبنی تخمیری نسبت به انواع غیر تخمیری بسیار راحت تر تحمل می شوند. دلا یل بسیاری برای این تفاوت وجود دارد. به هنگام تخمیر شیر، لا كتوز تا حدودی هیدرولیز می شود. به عبارت دیگر لا كتوز ماست كمتر از شیر است اما این كاهش مقدار لا كتوز ممكن است قابل توجه نباشد، زیرا در طی فرآ‌یند تهیه ی ماست، مقداری شیر خشک نیز اضافه می شود.

كوآ‌نزیم T10 محافظ پوست، حامی قلب

نوشته  : تهیه و تنظیم: مسعود نصیری كارشناس تغذیه، دانشگاه رازی كرمانشاه 

مقدمه

این كوآنزیم، ماده ای ویتامینی یا شبه ویتامینی است كه در دامنه ی وسیعی از غذاها یافت شده و علا وه بر آن در بدن نیز سنتز می شود. كوآنزیم  ۱۰تتنها آنتی اكسیدان محلول در چربی است كه در بدن ما سنتز می شود.
بیوسنتز  ۱۰ت طی چندین مرحله ( ۱۷ مرحله) با كمک حداقل ۸ ویتامین و چندین عنصر معدنی از اسید آمینه ی تیروزین انجام می شود. كوآنزیم ۱۰ت در مركز زنجیره ی تنفسی در بخش جدار داخلی میتوكندریایی سلول (در واقع مركز ثقل جمع آوری الكترون های احیاء كننده در كمپلكس ها) حضور دارد. عملیات انتقال الكترون و پروتون توسط حلقه ی كینون، اصل حیاتی در كلیه اشكال حیات است، كه در حیوانات و جانداران به شكل یوبی كینون میتوكندریایی و در گیاهان تحت عنوان پلا ستوكینون در كلروپلا ست و مونوكینون در باكتری هاست. واژه ی بیوانرژیتیک توصیف كننده ی محدوده ی خاصی از تولید انرژی سلولی در بیوشیمی سلول زنده است.

# كمبود كوآ‌نزیم  ۱۰ت
محققین فراوانی تا به حال این كوآ‌نزیم را در خون و بافت های افراد مختلف ارزیابی نموده اند. مقادیر كاسته شده ی آ‌ن در بدن حین بیماری های گوناگون در انسان و حیوان مورد بررسی قرار گرفته است. كمبود این فاكتور معمولا  به سه شكل خود را نمایان می سازد. ابتدا كمبود این عامل در رژیم غذایی افراد، دوم نقص در بیوسنتز كوآ‌نزیم در بدن و در نهایت مصرف بیش از حد كوآ‌نزیم توسط سلول ها یا عواملی كه سبب دفع یا مهار آ‌ن از بدن شوند. بدیهی است در برخی موارد تركیبی از عوامل فوق می توانند نقش داشته باشند.
در برخی موارد، افراد دچار سوء تغذیه یا افراد كاشكتیک، كمبود كوآ‌نزیم ۱۰ت را تجربه می كنند و در بعضـی مـوارد برخـی تركیبات دارویی مهاركننده، با مهار برخی آ‌نزیم ها می تواند بیوسنتز ۱۰ت-رٴ را نیز مهار نماید. بنابراین در چنین شرایطی بایستی برای دوری از اثرات مضر، مصرف خوراكی ۱۰ت-رٴ به شكل مكمل توصیه شود.
گاهی شرایط خاص مثل شوک حاد و وضعیت بیش متابولیكی برای بدن می تواند مقادیر قابل توجه  ۱۰ت-رٴرا از بدن دفع نماید.

# ژن، آ‌نزیم، بیوسنتز  ت
امروزه تمركز اصلی تحقیقات بر نقش های فیزیولوژیک ت در سطوح مولكولی است. در بررسی های انجام شده مشخص شده كه ژنی كه منجر به افزایش طول عمر می شود در بیوسنتز  تضروری است و در واقع روند افزایش سن با سطوح  تبدن مرتبط است. همچنین اثـرات قطعی آ‌نتی اكسیدان بودن  ۲بت/تدر مطالعه روی مخمرها مشخص شد. 

# نقش كوآ‌نزیم  ۱۰ت در بیماری های قلبی
با توجه به ماهیت سلول های قلبی و مصرف انرژی فراوان توسط آ‌نها مقادیر تغلیظ یافته ی كوآ‌نزیم ۱۰ت در ماهیچه های قلبی قابل شناسایی است. بطور كلی در ۱۴ سال گذشته حجم بالا ی آ‌زمایشات كلینیكی روی اثر كوآ‌نزیم ۱۰ت در بیماری های قلبی تمركز داشته است. بطور خاص نارسایی احتقانی قلب بطور قابل ملا حظه ای با سطوح پایین كوآ‌نزیم ۱۰ت همبستگی دارد. در واقع این نقصان می تواند به عنوان اولین فاكتور علت شناسی در انواع مشكلا ت عملكردی قلب نمایان شود. در عین حال در صورت عدم پیگیری علل كاهش این فاكتور روند رو به رشد نارسایی قلبی ادامه خواهد داشت. اولین گروه بیماران، افرادی بودند كه تاٴثیر كمبود كوآ‌نزیم ۱۰ت را روی نارسایی قلبی خود به دلیلـی نامشخـص به شكـل ضعـف ماهیچه ی قلب  )شخژچررشذرخحزچٴ ححژچدخح حخخژچررخحخ( تجربه نموده بودند.
چندین آ‌زمایش عملی با كمک مكمل  ۱۰ت-رٴو دارونما  )رچححچدر(بر عملكرد قلبی بیماران و پایش همزمان اكوكاردیوگرافی در آ‌نها صورت گرفت. ۱۰ت-رٴ داده شده به شكل خوراكی در مقادیر تقسیم شده در طول روز بشكل قرص جویدنی همراه یک وعده غذای چرب یا یک كپسول روغنی ژلا تینی مورد استفاده قرار گرفت. شاخص های قابل توجه بهبودی در علا ئم این بیماران از جمله خستگی، تنگی نفس، درد قفسه ی سینه و تپش قلب مشاهده گردید. در عین حال اغلب این موارد بطور چشمگیری در افرادی كه مدت كوتاهی پس از عارضه ی نارسایی احتقانی قلب شروع به مصرف ۱۰ت نموده بودند قابل توجه تر بود. در بسیاری از تحقیقات، تاثیر مطلوب و موöثر كوآ‌نزیم ۱۰ت در درمان اشكال اولیه و ثانویه كاردیومیوپاتی نارسایی قلبی شناخته شده است.
در ارتباط با مقادیر مصرفی كوآ‌نزیم ۱۰ت می توان گفت آ‌زمایشات كلینیكی طی ۲۰ سال گذشته مقادیر مصرف آ‌نرا به میزان كم (۴۵- ۳۰ میلی گرم در روز) و ارزیابی عكس العمل كلینیكی آ‌ن پس از مصرف در بیماران با نارسایی قلبی توصیه می كند.
توجه اخیر محققین به طور خاص بر نقش كوآ‌نزیم ۱۰ت در تبدیل انرژی (جفت نمودن جریان الكترون ها و پروتون ها) در بخش داخلی جدار میتوكندریال سلول ها و خواص آ‌نتی اكسیدانی آ‌ن تمركز یافته است. 

# كوآ‌نزیم ۱۰ت، محافظت كننده پوست در مقابل انواع رادیكال ها
بدون شک با افزایش سن، پوست دچار تغییراتی در سطح سلولی شده كه با تخلیه انرژی همراه است . از طرفی محافظت پوست در مقابل رادیكال های آ‌زاد و استرس  های اكسیدكننده نیاز واقعی آ‌ن را در دریافت تركیبی منحصر به فرد در ارتقاء تولید انرژی سلولی مشهود می سازد.
بدیهی است كه عملكرد مناسب مواد تشكیل دهنده پوست ضامن سلا مت و زیبایی آ‌ن خواهد بود به همین دلیل حفظ و نگهداری طراوت آ‌ن و كند نمودن روند پیری از مهمترین مراقبت   های آ‌ن محسوب می شود. در این راستا فرآ‌یند مكمل رسانی و ویتامینه كردن پوست در جهت محافظت آ‌ن ضروری است.
با توجه به ناپایدار بودن رادیكال  های آ‌زاد، واكنش  های مضر فراوانی در سطح پوست انجام گرفته كه منجر به پیر شدن آ‌ن در قالب پدیدار شدن چین و چروک، تیرگی و لكه دار شدن پوست می گردد.
بدون شک پوست سالم نیازمند انرژی كافی جهت مبارزه با روند پیری است. به همین دلیل بیشتر شركت  های تولید كننده مواد بهداشتی در پی به كارگیری محصولا تی با قدرت ضد پیری بالا  حاوی كوآ‌نزیم ۱۰ت می باشند. اخیرا تركیب بخصوصی از یک سرم محافظت كننده حاوی كاروتنوئید های بدون رنگ و ویتامین ٴ و ئ به همراه شكل فعال كوآ‌نزیم ۱۰ت فرمولا سیون بهینه ای را در جوان ماندن پوست ارائه نموده است. 

 # نقش كوآ‌نزیم  ۱۰تدر انواع بیماری  ها
نتایج تحقیقات از چندین مركز علمی‑پژوهشی نشان داد كه تجویز كوآ‌نزیم  ۱۰تدر بهبود و كاهش روند از بین رفتن سلول   های عصبی مغز یعنی پاركینسون، با بهبود بخشیدن عملكرد میتوكندریال سلولی در تنظیم انرژی موöثر واقع شد. از طرفی تحقیقات امیدواركننده ی دیگری در مطالعات انسانی در خصوص كاهش علا ئم بیماری آ‌لزایمر و به تعویق انداختن آ‌ن دیده شد. در مطالعاتی دیگر كاهش خفیف فشارخون در افراد مبتلا  به پرفشاری خون با مصرف مكمل كوانزیم مشخص شد، همچنین در تحقیقات دیگر مبنی بر ارتباط مصرف مكمل كوآ‌نزیم  ۱۰تو بهبود یا به تاٴخیر انداختن برخی بیماری  ها از جمله لثه و دندان، كاهش عوارض حاصل از دارو  های شیمی درمانی، كاردیومیوپاتی، نارسایـی قلبـی، حمایت قلب حین جراحـی، ایدز، نارسایی كلیه ها، افزایش شمارش اسپرم   ها، میگرن، بیماری  های میتوكندریال سلول، دیستروفی ماهیچه   ها، دیابت، بیماری   هانتینگتون نقش خـود را نشان داده است. همچنین كـوآ‌نزیم  ۱۰تدر بـدن زنانی كه مبتلا  به سرطان سینه بود ه اند كاهش یافته و مصرف مكمل آ‌ن حین بیماری موöثر شناخته شده است.


منبع: دنیای تغذیه ش 73